atypowa ocena: 9/10
Drugi tom biografii Fryderyka Chopina autorstwa Alana Walkera jest naturalnym dopełnieniem części pierwszej – tej, którą już wysoko oceniałem. Pozostają tu wszystkie atuty, które czyniły poprzedni tom lekturą wybitną: skrupulatna praca źródłowa, imponująca znajomość epoki, rzetelne oddzielanie faktów od legend oraz umiejętność prowadzenia narracji w sposób żywy, a nie akademicko suchy.
Alan Walker ponownie udowadnia, że jest nie tylko muzykologiem, lecz także znakomitym narratorem. Nie tworzy hagiografii. Nie mitologizuje Chopina. Zdejmuje z niego patynę pomnikowości i pokazuje człowieka – genialnego, ale kruchego; wrażliwego, ale momentami upartego; chorowitego, lecz pracowitego do granic wyczerpania.
WKRACZA GEORGE SAND – MIŁOŚĆ I PRZEŁOM
Tom drugi otwiera rozdział „Wkracza George Sand 1836–1838” – i nie jest to przypadek. Relacja z George Sand (właściwie Amantine Lucile Aurore Dupin) staje się osią tej części biografii.
Walker pokazuje tę relację w sposób wyważony, wolny od uproszczeń. Sand nie jest tu ani demoniczną niszczycielką geniusza, ani wyłącznie opiekuńczą towarzyszką. Jej rola w życiu Fryderyka Chopina była złożona. Z jednej strony stworzyła mu warunki do pracy – zapewniała stabilność finansową i organizacyjną, opiekowała się nim w czasie chorób, wspierała podczas pobytu na Majorce. Z drugiej strony ich relacja była pełna napięć, różnic charakterów i stopniowego oddalania się od siebie.
Walker bardzo precyzyjnie analizuje wpływ Sand na twórczość Chopina. To w okresie ich związku powstają dzieła dojrzałe, pełne wewnętrznej głębi – ballady, nokturny, sonaty. Autor nie poprzestaje jednak na prostym zestawieniu dat. Pokazuje, jak emocjonalna dynamika relacji przekładała się na język muzyczny – na napięcie, kontrast, ekspresję.
DOJRZAŁOŚĆ, CHOROBA, IZOLACJA
Druga część biografii obejmuje lata najbardziej intensywne, ale i najbardziej bolesne. Choroba Chopina postępuje. Jego organizm coraz słabiej znosi klimat Paryża i napięcia towarzyskie. Widzimy artystę rozdartego między potrzebą pracy a fizyczną niemocą.
Walker z ogromną starannością opisuje również środowisko paryskie – salony, uczniów, relacje z innymi muzykami, recepcję jego twórczości. To nie jest tylko opowieść o jednostce, lecz także o epoce. O świecie romantycznym, który powoli się zmienia, o politycznych kontekstach emigracji, o napięciach między Polską a Francją.
Szczególnie poruszające są rozdziały końcowe, gdy Chopin stopniowo wycofuje się z życia koncertowego, a jego świat kurczy się do wąskiego grona przyjaciół i uczniów. Walker nie dramatyzuje przesadnie ostatnich miesięcy, ale też nie odbiera im ciężaru. Śmierć Chopina i późniejsza symboliczna droga „do Panteonu” (w sensie pamięci narodowej i europejskiej) zostają pokazane jako proces – nie tylko biologiczny koniec, lecz także narodziny legendy.
BIOGRAFIA, KTÓRA PORZĄDKUJE MIT
Warto podkreślić, że cała biografia Walkera – pierwotnie wydana za granicą jako jedno monumentalne dzieło – cieszy się bardzo wysokimi ocenami czytelników i badaczy. Doceniana jest za rzetelność, za odwagę w korygowaniu mitów oraz za umiejętność łączenia analizy muzykologicznej z narracją biograficzną.
Drugi tom nie traci nic z tej jakości. To wciąż ta sama precyzja, to samo bogactwo przypisów, to samo dążenie do prawdy historycznej. A jednocześnie książkę czyta się z autentycznym zainteresowaniem – nie jak pracę naukową, lecz jak opowieść o człowieku, którego życie bez wątpienia wywarło wpływ na całe pokolenia.
DWA TOMY – SYMBOLICZNY PODZIAŁ
Pomysł wydania tej biografii w dwóch tomach uważam za trafiony. Ktoś może powiedzieć, że to chwyt marketingowy – sposób na zwiększenie sprzedaży. Być może. Ale dla mnie ten podział ma głęboki sens symboliczny.
Życie Chopina rzeczywiście dzieliło się na dwa wyraźne etapy. Ten młodzieńczy, jasny, pełen nadziei i energii – co pięknie oddaje biała okładka pierwszego tomu. I ten drugi – trudniejszy, naznaczony chorobą, rozczarowaniami i stopniowym wyciszeniem – symbolizowany przez czarną oprawę części drugiej.
Nawet forma wydania opowiada historię.
WERDYKT
Drugi tom biografii Chopina autorstwa Alana Walkera utrzymuje najwyższy poziom pierwszej części. To dzieło rzetelne, pogłębiające wszystko co wiemy, a zarazem pasjonujące. Pokazuje Chopina w pełni – jako kompozytora, emigranta, partnera George Sand, pedagoga, człowieka zmagającego się z chorobą i własną legendą.
Moja wysoka ocena pozostaje niezmienna. To jedna z najlepszych biografii muzycznych, jakie zostały napisane i pozycja obowiązkowa dla każdego, kto chce poznać Chopina nie jako postać pomnikową, lecz jako (nie)zwyczajnego człowieka.
atypowy 