Wpisy

Opublikowano w

Geografia pamięci  / „Pamięć drzewa”, Tina Valles [ 200 / 2026 ]

atypowa ocena: 8/10

Są książki, które nie próbują krzyczeć. Nie epatują dramatem, nie mnożą zwrotów akcji, nie budują spektakularnych konstrukcji fabularnych. A mimo to – a może właśnie dlatego – potrafią dotknąć najczulszych strun. „Pamięć drzewa” należy do tej właśnie kategorii. To powieść cicha, oszczędna, napisana z niezwykłą delikatnością, a jednocześnie uderzająca w samo sedno ludzkiego doświadczenia: w relację między wnukiem a dziadkiem i w nieuchronność przemijania.

Tina Vallès konstruuje swoją historię z krótkich, niemal szkicowych rozdziałów. Każdy z nich to jakby osobny oddech, osobny kadr z życia rodziny. Ta fragmentaryczność nie jest jednak przypadkowa – oddaje sposób, w jaki zapamiętujemy dzieciństwo. Nie jako linearną opowieść, lecz jako serię obrazów, scen, drobnych gestów.

AUTORKA, KTÓRA SŁUCHA CISZY

Tina Vallès, katalońska pisarka i tłumaczka, znana jest z wrażliwości na szczegół i codzienność. Jej twórczość często oscyluje wokół tematów rodzinnych, relacji międzypokoleniowych oraz dojrzewania – rozumianego nie tylko jako proces biologiczny, ale przede wszystkim emocjonalny. W „Pamięci drzewa” widać jej literacką dojrzałość: autorka nie moralizuje, nie narzuca interpretacji, nie wyjaśnia wszystkiego do końca. Pozostawia przestrzeń – dla czytelnika i dla ciszy.

To literatura, która ufa odbiorcy. I to jest jej ogromna siła.

Czytaj dalej „Geografia pamięci  / „Pamięć drzewa”, Tina Valles [ 200 / 2026 ]”
Opublikowano w

Chopin opowiedziany na nowo  / „Chopin. Biografia. Tom 2: Paryż–Panteon, 1838–1849”, Alan Walker [ 199 / 2026 ]

atypowa ocena: 9/10

Drugi tom biografii Fryderyka Chopina autorstwa Alana Walkera jest naturalnym dopełnieniem części pierwszej – tej, którą już wysoko oceniałem. Pozostają tu wszystkie atuty, które czyniły poprzedni tom lekturą wybitną: skrupulatna praca źródłowa, imponująca znajomość epoki, rzetelne oddzielanie faktów od legend oraz umiejętność prowadzenia narracji w sposób żywy, a nie akademicko suchy.

Alan Walker ponownie udowadnia, że jest nie tylko muzykologiem, lecz także znakomitym narratorem. Nie tworzy hagiografii. Nie mitologizuje Chopina. Zdejmuje z niego patynę pomnikowości i pokazuje człowieka – genialnego, ale kruchego; wrażliwego, ale momentami upartego; chorowitego, lecz pracowitego do granic wyczerpania.

WKRACZA GEORGE SAND – MIŁOŚĆ I PRZEŁOM

Tom drugi otwiera rozdział „Wkracza George Sand 1836–1838” – i nie jest to przypadek. Relacja z George Sand (właściwie Amantine Lucile Aurore Dupin) staje się osią tej części biografii.

Walker pokazuje tę relację w sposób wyważony, wolny od uproszczeń. Sand nie jest tu ani demoniczną niszczycielką geniusza, ani wyłącznie opiekuńczą towarzyszką. Jej rola w życiu Fryderyka Chopina była złożona. Z jednej strony stworzyła mu warunki do pracy – zapewniała stabilność finansową i organizacyjną, opiekowała się nim w czasie chorób, wspierała podczas pobytu na Majorce. Z drugiej strony ich relacja była pełna napięć, różnic charakterów i stopniowego oddalania się od siebie.

Czytaj dalej „Chopin opowiedziany na nowo  / „Chopin. Biografia. Tom 2: Paryż–Panteon, 1838–1849”, Alan Walker [ 199 / 2026 ]”
Opublikowano w

Lekarskie emocje bez filtra / „Co czują lekarze. Jak emocje wpływają na wykonywanie praktyki lekarskiej.”, Danielle Ofri [ 198 / 2026 ]

atypowa ocena: 8/10

„Co czują lekarze” to książka, która jest przede wszystkim osobistym zapisem doświadczeń autorki. Danielle Ofri, internistka i wykładowczyni medycyny, od lat pracuje w jednym z najbardziej obciążonych szpitali w Nowym Jorku. Jej książka nie jest „reportażem z oddali”, lecz głosem kogoś, kto codziennie stoi twarzą w twarz z ludzkim cierpieniem, lękiem, oczekiwaniami i widzi popełniane błędy. To spojrzenie bez upiększeń – bez pudrowania rzeczywistości medycznej i bez mitologizowania zawodu lekarza.

Autorka opisuje emocje, które towarzyszą lekarzom w trakcie całej kariery medycznej. Robi to w sposób prosty, szczery i niepozwalający oderwać się od lektury. Widzimy tu młodych praktykantów, pełnych ekscytacji związanej z pierwszymi doświadczeniami, Widzimy tu wiele frustracji z powodu ograniczeń systemowych. Dostajemy wgląd w emocje jakie budzi bezradność wobec niemal nieuniknionych błędów i utraty pacjentów.

LEKARZ TEŻ CZŁOWIEK

Jednym z największych atutów książki jest jej autentyczność emocjonalna. Ofri nie kreuje siebie na bohaterkę, lecz pokazuje siebie jako lekarza, który jest również człowiekiem – z wątpliwościami, błędami i ograniczeniami. To książka o tym, co znajduje się pomiędzy diagnozą a terapią. Lekarze czują strach przed popełnieniem błędu. Towarzyszy im poczucie winy i odpowiedzialności, gdy wynik leczenia nie idzie zgodnie z planem. Mierzą się z lękiem, że nie wystarczy im czasu, wiedzy ani zasobów, by pomóc wszystkim, którzy stoją w kolejce po ratunek życia.

Czytaj dalej „Lekarskie emocje bez filtra / „Co czują lekarze. Jak emocje wpływają na wykonywanie praktyki lekarskiej.”, Danielle Ofri [ 198 / 2026 ]”
Opublikowano w

Pan Bóg nie ma wnuków – moja droga do Pana

Ktoś mądrze kiedyś stwierdził, że „Pan Bóg nie ma wnuków”. Dzieci wychowane w rodzinach ludzi wierzących potrzebują samodzielnie podjąć świadomą decyzję, że oddają swoje życie Jezusowi. Dopiero wtedy człowiek staje się dzieckiem Bożym, nawet jeżeli od dzieciństwa „był w Kościele”. Taka jest moja droga. Dziś wiem, że to łaska, iż przyszedłem na świat w rodzinie pastorskiej, ale potrzebowałem czasu aby to zrozumieć.

OD KOŁYSKI W KAPLICY

Praktycznie od urodzenia uczestniczyłem w nabożeństwach. Kaplica znajdowała się na parterze budynku, w którym mieszkaliśmy, więc już będąc niemowlakiem, spałem podczas spotkań zboru w wózku. Myślę, że można by policzyć na palcach jednej ręki ile niedzielnych nabożeństw opuściłem od urodzenia po dzień dzisiejszy. Nie była to kwestia mojego wyboru. Nie był to temat do dyskusji. Zupełnie naturalnym było, że jeśli odbywa się jakieś spotkanie w zborze, nie tylko w niedzielę, powinienem na nim być.

Dziś widzę w tym mądrość moich rodziców. Nawet jeśli mało rozumiałem z samych nabożeństw, to jednak wpoiło to we mnie przekonanie, że zgromadzenia wierzących są istotne. To one nadawały rytm życiu rodzinnemu i choć zdarzało mi się (a jakże!) na nich niemiłosiernie nudzić, to jednak Słowo, które słyszałem, kształtowało moje postrzeganie świata od najmłodszych lat.

Zwłaszcza wieczorne nabożeństwa w środku tygodnia bywały dla mnie nudne. Uczestniczyło w nich znacznie mniej moich rówieśników, więc ograniczało to opcje zabaw. Najczęściej rysowałem w trakcie wykładów żołnierzy składających się z kilku kresek i prowadziłem wielkie bitwy na kartce A4. Miałem dokładnie policzone z ilu szybek składają się okna w kaplicy, wszystkie żarówki w kinkietach, a także prowadziłem rozbudowaną statystykę ilu wiernych się zgromadziło w kaplicy, biorąc pod uwagę nie tylko płeć i wiek, ale nawet strój. Czasem wyobrażałem sobie co by się stało gdyby nagle spadł żyrandol. Mimo tych mało duchowych refleksji, wiem, że moje młode serce nie pozostawało obojętne na Słowo, czy to głoszone z kazalnicy czy też śpiewane przez całe zgromadzenie.

Czytaj dalej „Pan Bóg nie ma wnuków – moja droga do Pana”
Opublikowano w

Gdy czas nie leczy ran  / „Czerwona woda”, Jurica Pavicić [ 197 / 2025 ]

atypowa ocena: 9/10

Mija tydzień od kiedy skończyłem lekturę „Czerwonej wody”, a ona wciąż we mnie pracuje. Już sam ten fakt jest swoistą recenzją tego nieoczywistego, chorwackiego kryminału. Kropla po kropli drąży moje myśli. Bohaterowie, których spotkałem na zadrukowanych kartkach papieru ożyli we mnie. Ich losy nie chcą stać się mi obojętnymi. Ich decyzje niepokoją. Ich ból odkłada się gdzieś w zmarszczkach mojej duszy.

Mija tydzień od kiedy odłożyłem książkę na półkę, a moja ocena tej książki rośnie. To jedna z tych lektur, które zostawiają w nas ślad.

Czytaj dalej „Gdy czas nie leczy ran  / „Czerwona woda”, Jurica Pavicić [ 197 / 2025 ]”
Opublikowano w

Chopin opowiedziany na nowo  / „Chopin. Biografia. Tom 1: Warszawa–Paryż, 1810–1838”, Alan Walker [ 196 / 2025 ]

atypowa ocena: 9/10

Trudno o lepszy moment na lekturę tej książki – w ostatnich tygodniach cały muzyczny świat ponownie żył emocjami Konkursu Chopinowskiego w Warszawie, który co pięć lat przyciąga tłumy melomanów i pianistów z najdalszych zakątków globu. To wydarzenie przypomina nam, że Fryderyk Chopin to nie tylko symbol polskości, ale też postać o prawdziwie uniwersalnym znaczeniu – artysta, którego muzyka wciąż porusza serca, a którego życie, pełne pasji, melancholii i geniuszu, domaga się opowiedzenia na nowo.
I właśnie temu wyzwaniu sprostał Alan Walker, brytyjsko-kanadyjski muzykolog i biograf, znany z monumentalnych opracowań życia Franza Liszta, Roberta Schumanna i Johanna Sebastiana Bacha. Jego trzytomowa biografia Liszta uchodzi za jedną z najlepszych w historii muzycznej literatury. Teraz Walker poświęcił swój kunszt i ogromną wiedzę Chopinowi – i efekt jest imponujący. Warto dodać, że ten dojrzały już autor (urodzony w 1930!) ukończył biografię Fryderyka Chopina w wieku 88 lat.

OD MAZOWIECKICH POLONEZÓW PO SALONY PARYŻA

Tom pierwszy tej dwutomowej biografii obejmuje lata 1810–1838, czyli okres od narodzin Chopina w Żelazowej Woli po jego paryski debiut i rozkwit kariery. Alan Walker drobiazgowo rekonstruuje tło rodzinne, atmosferę domu w Warszawie i pierwsze muzyczne fascynacje młodego Fryderyka.

Już tu widać, że mamy do czynienia z dzieckiem o geniuszu niemal nadprzyrodzonym – obdarzonym absolutnym słuchem, wrażliwością i niebywałą intuicją muzyczną. Autor nie tylko opisuje fakty, ale buduje pełnokrwisty portret młodego artysty, pokazując, jak dojrzewał w kontekście historycznym i kulturowym epoki Królestwa Polskiego. Opisuje jak formowały się jego inspiracje i jak kształtowały relacje z rodziną, nauczycielami i przyjaciółmi.

Czytaj dalej „Chopin opowiedziany na nowo  / „Chopin. Biografia. Tom 1: Warszawa–Paryż, 1810–1838”, Alan Walker [ 196 / 2025 ]”
Opublikowano w

Czy można tak po prostu się rozpłynąć?  / „Córka”, T.M. Logan [195 / 2025]

atypowa ocena: 7/10

Po przerwie trwającej ponad dwa lata wróciłem do twórczości T.M. Logana. Wcześniej recenzowałem dwa jego kryminały, które ukazały się nakładem Bukowego Lasu: „Zaufaj mi” (grudzień 2022) oraz debiutanckie „Kłamstwa” (październik 2023). W obu przypadkach zostawiły we mnie mieszane odczucia. Choć pomysły były ciekawa, to realizacja miejscami niedopracowana. Tym razem sięgnąłem po jego najnowszy kryminał „Córka” i jestem przyjemnie zaskoczony. To solidna pozycja, lepsza od poprzednich, taka, na którą miałem właśnie ochotę. Logan pokazuje, że potrafi utrzymać szybkie tempo i napięcie. „Córkę” naszpikował odpowiednimi cliff-hangerami, a pojawiający się (spodziewany pod koniec) zwrot akcji, naprawdę mnie zaskoczył. To wszystko na plus! Autor się zdecydowanie rozwija.

CÓRKA, KTÓRA SIĘ ROZPŁYNĘŁA

Już od pierwszych stron narracja wciąga, co jest kluczowe dla dobrego thrillera. Lauren przyjeżdża, by odebrać córkę Evie po pierwszym semestrze studiów. W akademiku drzwi otwiera ktoś obcy – i w tym momencie czytelnik wie, że coś jest nie-tak. Tytułowa córka po prostu się rozpłynęła. T.M. Logan dobrze konstruuje akcję. Nie od razu wszystko wyjaśnia, pozostawia pytania, pozwala aby niepokój narastał.

Czytaj dalej „Czy można tak po prostu się rozpłynąć?  / „Córka”, T.M. Logan [195 / 2025]”
Opublikowano w

Podróż do sedna życia, nim nastąpi zapomnienie / „Cały ten błękit”, Melissa Da Costa [ 194 / 2025 ]

atypowa ocena: 9/10

„Mieli szczęście. On ma szczęście, że jest tu dziś wieczorem, pośrodku ruin kamiennego szałasu. Ma szczęście, że odbywa tę podróż. Ma poniekąd szczęście, że wie, że wkrótce umrze. W przeciwnym razie nigdy nie zdecydowałby się na wyjazd, na podróż do wnętrza siebie, żeby zobaczyć wszystko inaczej.
Nigdy wcześniej  nie doświadczył takiego poczucia spełnienia i wdzięczności wobec Wszechświata. Owszem, umrze, ale jest tu dziś wieczorem i zrozumiał mnóstwo rzeczy. Nie jest do końca pewien, ale ma wrażenie, że właśnie sobie wybaczył”.

Są takie książki, które czyta się bardziej sercem niż umysłem. Powieści, które dotykają najczulszych strun, zmuszają do zatrzymania i głębokiej refleksji nad tym, co w życiu jest naprawdę ważne. „Cały ten błękit” autorstwa Melissy Da Costy to właśnie tego typu książka –poruszająca, mądra i szkląca oczy. To powieść, która zostaje z czytelnikiem na długo po przewróceniu ostatniej strony. Sporo czasu minęło od kiedy ostatnio natrafiłem na tego typu powieść, której nie chciałem kończyć.

Melissa Da Costa to francuska pisarka, która zdobyła ogromną popularność dzięki swojej niezwykłej umiejętności tworzenia głęboko emocjonalnych i chwytających za serce opowieści. Ponad 1 500 000 sprzedanych egzemplarzy we Francji o czymś świadczy. I spokojnie, nie jest ona odpowiednikiem Remigiusza Mroza z kraju bagietek. Jej książki poruszają ważne tematy, takie jak miłość, strata, nadzieja, siła ludzkiego ducha i poszukiwanie sensu życia, zawsze z wielką wrażliwością i psychologiczną wiarygodnością. Melissa Da Costa potrafi pisać o trudnych sprawach w sposób, który nie przytłacza, a wręcz przeciwnie – niesie pocieszenie i nadzieję.

Czytaj dalej „Podróż do sedna życia, nim nastąpi zapomnienie / „Cały ten błękit”, Melissa Da Costa [ 194 / 2025 ]”
Opublikowano w

Ten dziwny grzech – brak troski o jedność

GRZECHY, KTÓRE NIE KRZYCZĄ

Gdy słyszymy słowo „grzech”, przed oczami stają nam obrazy rodem z kronik kryminalnych: morderstwo albo oszustwo na dużą skalę. Wiemy, że przemoc, kłamstwo czy zdrada to zło, które należy potępić, a chrześcijanin wręcz brzydzi się tego typu występkami.

Są jednak też takie grzechy, które nie krzyczą. Na te potrafimy przymknąć oko. Tymczasem w liście do Galacjan Paweł wymienia cały katalog postaw, które dyskwalifikują ludzi z Królestwa Bożego, nie rozróżniając ich na grzechy gorsze i lepsze:

„Wiadomo, co bierze się z ciała: nierząd, nieczystość, rozpusta, oddawanie czci bożyszczom, wróżbiarstwo, wrogość, kłótliwość, zazdrość, porywczość, zaczepność, krnąbrność, brak troski o jedność, zawiść, chęć mordu, pijaństwo, rozpasanie i tym podobne. Zapowiadam wam teraz, tak jak czyniłem to wcześniej, że ci, którzy się tych rzeczy dopuszczają, nie odziedziczą Królestwa Bożego”
(Gal 5,19-21).

Widzimy, że obok „oczywistych” grzechów, takich jak paranie się czarami czy rozwiązłość seksualna, znajdują się tam też grzechy „mniej oczywiste”: kłótliwość, zazdrość, zaczepność i… brak troski o jedność.

To właśnie „brak troski o jedność” przykuła moją uwagę, ponieważ można stwierdzić, że to bardzo dziwny grzech!

Czytaj dalej „Ten dziwny grzech – brak troski o jedność”
Opublikowano w

Chronologiczny plan czytania Biblii

Pisałem już przed laty o różnych planach czytania Biblii. Grudzień to dobry czas aby podsumowując miniony rok, zastanowić się też nad tym nadchodzącym. Plan regularnej lektury Pisma Świętego jest dla mnie podstawowym postanowieniem od lat, ale różnie mi to wychodziło. Pomaga w tym czytanie Słowa Bożego według przemyślanego klucza.

Mi osobiście najlepiej czyta się Biblię zgodnie z chronologią opisywanych wydarzeń. Pewnym „mankamentem” takiego podejścia do czytania Biblii może być jednak to, że przez większość roku nie mamy kontaktu z Nowym Testamentem. Analizowałem kilka takich chronologicznych planów czytania Biblii, w których lektura Ewangelii przewidziana była dopiero na październik. Przed dwoma laty (w dużej mierze w oparciu o pracę Steva Hemmeke) opracowałem „hybrydowy” chronologiczny plan czytania Biblii. Jednocześnie czytamy Stary i Nowy Testament, trzymając się chronologii wydarzeń. Ponadto na każdy dzień zaproponowany jest Psalm lub fragment Przypowieści (czasem raptem kilka wersetów do przemyślenia). 

Przeczytałem Biblię w ten sposób dwa lata z rzędu, i cieszę się, że wkrótce rozpocznę poznawanie Słowa Bożego w ten sposób kolejny raz. Czy jest to plan lepszy od innych? Niekoniecznie. Każdy plan czytania Biblii jest dobry – jeśli dzięki temu Słowo Boże regularnie do nas przemawia. Ten plan działa w moim osobistym studium Pisma Świętego, dlatego też się nim dzielę i zachęcam do tego, abyśmy wspólnie czytali w ten sposób.

Poniżej zamieszczam „odświeżony” plan, z którego usunąłem drobne mankamenty.

PS. Dla szukających 30 i 31 rozdziału Przypowieści Salomona – ich lektura przewidziana jest na 15 lipca, dlatego nie powtarzają się na koniec roku 😉

Plan możesz pobrać tu:

Plan czytania – styczeń – czerwiecPobierz
Plan czytania – lipiec – grudzieńPobierz